Menu strony Strona główna Śladów
   
Ślady > Archiwum > 2017 > maj / czerwiec

Ślady, numer 3 / 2017 (maj / czerwiec)

Ko??ci????. Egipt

Cierpliwe dobro

Jedyna alternatywa dla rozognionej logiki. Dialog, kt??ry ??nie jest strategi?, ale drog??. Kardyna?? JEAN-LOUIS TAURAN, kt??ry pracowa?? ??za kulisami? odwa??nej podr????y Papie??a do Egiptu, powraca do towarzysz?cych jej gest??w i racji.

Luca Fiore


Trudno powiedzie?, co my??la?? papie?? Franciszek, kiedy schodzi?? po stopniach samolotu, kt??ry przywi??z?? go do Kairu. By? mo??e powraca?? my??lami do racji tej podr????y. Mo??e pomy??la?? o twarzach, kt??re na niego czeka??y. O autorytetach politycznych i religijnych. O u??miechach ludzi, o egipskim narodzie. A mo??e ?? tak jak to jest wtedy, gdy dokonuje si? bardzo odwa??nych czyn??w ?? w g??owie panowa??a pustka, podczas gdy ca??a energia skupi??a si? na gestach.

Odwaga, poniewa?? nie tylko kilka dni wcze??niej islamscy terrory??ci doprowadzili do rzezi chrze??cija??skich kopt??w. Odwaga tak??e ze wzgl?du na przebicie si? przez zas??on? przes?d??w ze strony muzu??ma??skiej oraz chrze??cija??skiej, zwi?zanych z jego u??ci??ni?ciem si? z Ahmadem al Tayyibem, wielkim imamem z uniwersytetu al Azhar, najwi?kszym autorytetem sunnickiego islamu.

Odwag? t? wspiera??a, za kulisami, roztropna praca francuskiego kardyna??a Jeana-Louisa Taurana, przewodnicz?cego Papieskiej Rady ds. Dialogu Mi?dzyreligijnego. Kardyna?? wyr????nia si? subteln? inteligencj?. Jest osob? dyskretn?. ??wiat pozna?? jego twarz, gdy wypowiada?? s??owa Habemus Papam podczas wyboru Benedykta XVI. Dzisiaj stara si? przypomnie? s??owa i gesty towarzysz?ce podr????y do Kairu, kt??ra odby??a si? w dniach 28-29 kwietnia, pr??buj?c wskaza? ich my??l przewodni?.

 

Papie?? spotka?? prezydenta al Sisi, imama z al Azhar, katolickiego patriarch? koptyjskiego papie??a Teodora II oraz egipski nar??d. Jakie przes??anie przyni??s?? ka??demu z tych rozm??wc??w i, na ile Ksi?dz Kardyna?? mia?? mo??liwo??? to zrozumie?, jak? wywo??a??o to reakcj??

Papie??-pielgrzym pokoju sta?? si? pos??a??cem przes??ania braterstwa. Zw??aszcza wezwanie skierowane do politycznych rozm??wc??w mo??na stre??ci? w jednym zdaniu: trzeba przeciwstawia? si? wojnom, kt??re wyniszczaj? t? cz???? ??wiata. Rozmawiaj?c z muzu??manami potwierdzi?? natomiast ch?? dalszego pod???ania drog? dialogu, odrzucenia instrumentalizacji religii poprzez ci?g??e wyra??anie sprzeciwu wobec przemocy. Z prawos??awnymi koptami m??wi?? o tym, ??e ekumeniczna w?dr??wka jest nieodwracalna i posuwa si? naprz??d pomimo, ale tak??e dzi?ki, bolesnej i tragicznej rzeczywisto??ci prze??ladowa?? oraz m?cze??stwu wielu chrze??cijan, zabijanych niezale??nie od wyznania przez fundamentalist??w tylko ze wzgl?du na wiar?. A wi?c trzy przes??ania: przeciwstawianie si? wojnom i terroryzmowi, pragnienie kontynuowania dialogu, ??wiadczenie o wierze po??r??d cierpienia i m?cze??stwa.

 

Jak Ksi?dz Kardyna?? opisa??by proces, kt??ry doprowadzi?? od nieporozumie?? po wyst?pieniu Benedykta XVI w Ratyzbonie do wizyty papie??a Franciszka na uniwersytecie al Azhar? Jaka praca zosta??a wykonana?

Al Azhar odpowiedzia?? ju?? na wyst?pienie w Ratyzbonie, w rok po tym wydarzeniu zorganizowali??my tak??e spotkanie ?? m??wi? o faktach, kt??re mia??y miejsce pod koniec kadencji nieod??a??owanej pami?ci wielkiego imama Tantawi. Nast?pnie w styczniu 2008 roku ??wczesny wielki imam Tayyib postanowi?? zamrozi? dialog z nasz? Papiesk? Rad? w odpowiedzi na wyst?pienie papie??a Benedykta XVI skierowane do korpusu dyplomatycznego. Od tamtej pory zosta??y poczynione kroki, kt??re zako??czy??y si? wsp??ln? decyzj? o zamkni?ciu tamtego rozdzia??u i wznowieniu dialogu. Mia??o to miejsce 23 maja 2016 roku, kiedy wielki imam przyby?? do Watykanu i zaprosi?? Papie??a na uniwersytet al Azhar.

 

W swoim wyst?pieniu w Kairze Franciszek wskaza?? trzy kierunki dialogu: ??Obowi?zek to??samo??ci, odwag? inno??ci oraz szczero??? intencji ?. Dlaczego te trzy wymiary s? tak wa??ne dla relacji z sunnickim islamem?

Obowi?zek to??samo??ci: w dialogu mi?dzyreligijnym w pierwszej kolejno??ci trzeba wyzna? swoj? wiar?. W pewnym sensie dialog mi?dzyreligijny jest antidotum na relatywizm. Inno???: uznanie, ??e osoba, kt??ra nie przynale??y do mojej rasy, mojej religii, mojej kultury, nie jest koniecznie wrogiem, ale bratem, kt??ry w?druje tak jak ja ku absolutowi, ku Bogu. Szczero??? intencji: dialog, kt??ry praktykujemy, nie jest strategi?, ale religijn? drog?. Papie?? uj??? to doskonale: ??Jedyn? alternatyw? dla kultury spotkania jest barbarzy??stwo konfliktu, innej nie ma. A ??eby naprawd? przeciwstawi? si? barbarzy??stwu tych, kt??rzy rozniecaj? nienawi??? i zach?caj? do przemocy, trzeba wspomaga? i promowa? dojrzewanie pokole??, kt??re odpowiedz? na pod??egaj?c? logik? z??a cierpliwym rozwojem dobra? (Franciszek, Wyst?pienie skierowane do uczestnik??w Mi?dzynarodowej Konferencji na rzecz Pokoju, Al-Azhar, Kair, 28 kwietnia 2017, cyt. za: w2.vatican.va).

 

Papie?? powtarza tak??e cz?sto, ??e islam jest religi? pokoju, przez co spotyka si? z krytyk? wielu os??b. W Kairze powt??rzy?? to: ??Przemoc jest w istocie zaprzeczeniem wszelkiej autentycznej religijno??ci? (tam??e) i poprosi??, by jedni modlili si? za drugich, prosz?c o dar pokoju. Sk?d to tak jasne przekonanie w chwili, w kt??rej wielu ??atwo kojarzy s??owo ??islam? z ??przemoc??? Na czym opiera si? ten os?d?

Obok ma??ego odsetka muzu??man??w, kt??rzy wierz? i dopuszczaj? si? akt??w przemocy w imi? swojej religii, przewa??aj?ca wi?kszo??? wyznawc??w islamu ??yje w pokoju i poszukuje normalnego ??ycia. Ponadto przemoc mniejszo??ci jest odrzucana i pot?piana przez wi?kszo??? muzu??man??w. Z drugiej strony istniej? koraniczne teksty oraz te pochodz?ce z muzu??ma??skiej tradycji, kt??rych interpretacja mo??e otwiera? drog? do przemocy. Zadaniem duchownych, intelektualist??w jest dokonanie roztropnej interpretacji tych tekst??w w taki spos??b, by przewa??a??o zawsze zrozumienie szanuj?ce godno??? os??b, chronion? przez prawo, poczynaj?c od prawa do ??ycia. Pami?tam jego bardzo mocn? refleksj?: ??Tylko pok??j jest ??wi?ty i ??adna przemoc nie mo??e by? pope??niana w imi? Boga, poniewa?? zbezcze??ci??aby Jego imi? ? (tam??e).

 

Franciszek m??wi?? tak??e w Egipcie o ??ekumenizmie krwi?. Jest to droga, kt??rej nikt nie chcia??by przej???, by odnale??? jedno??? mi?dzy chrze??cijanami: cz?sto woleliby??my nie ryzykowa? m?cze??stwem, cho?by nawet kosztem dalszych nieufnych relacji z innymi Ko??cio??ami?? Czy to, co si? wydarza wraz z dokonuj?cymi si? prze??ladowaniami, rzeczywi??cie przynosi owoce z punktu widzenia ekumenicznego? I jaka to lekcja dla nas, ??yj?cych w krajach, w kt??rych z racji historycznych, o ekumenizmie s??yszy si? niewiele?

M?cze??stwo z pewno??ci? jest jednocze??nie wydarzeniem chwalebnym, a zarazem dramatycznym. Pod tym wzgl?dem por??wnuj? je do Eucharystii. To prawda, ??e nikt nie chce go dla siebie, ale czasem jest si? zmuszonym do dokonania wyboru mi?dzy wyparciem si? Chrystusa a z??o??eniem najwi?kszego ??wiadectwa wiary i mi??o??ci do Niego. Tak??e m?czennicy naszych czas??w ?? w??r??d nich jest wielu m??odych, a nawet dzieci ?? podejmuj? to wyzwanie. Jeden z biskup??w z Bliskiego Wschodu powiedzia?? mi: ??Zostali??my ukszta??towani do dialogu, teraz musimy zosta? ukszta??towani do m?cze??stwa?.

 

W swoim wyst?pieniu skierowanym do kleru i duchowie??stwa Franciszek pos??u??y?? si? ojcowskimi, a r??wnocze??nie mocnymi s??owami, kiedy opisywa?? pokusy czyhaj?ce na pasterzy (od ??faraonizmu? po ci?g??e narzekanie, od indywidualizmu po plotki i nienawi???). Jak gdyby Papie??, wskazuj?c na ??wiadectwo Ko??cio????w na Bliskim Wschodzie sk??adane po??r??d prze??ladowa??, uzna??, ??e tak??e one potrzebuj? g???bokiego nawr??cenia. Czy tak jest?

Papie?? Franciszek cz?sto k??adzie nacisk na ??duchow? ??wiatowo????. I rzuca swoim przyk??adem oraz s??owami wyzwanie  wszystkim chrze??cijanom, a zw??aszcza tym, kt??rzy s? wezwani do tego, by pod???a? za nim w wi?kszej blisko??ci, i kt??rzy odpowiedzieli na wezwanie. Pokusa zdradzenia pierwszej mi??o??ci pozostaje zawsze, a wi?c podejmuje si? kompromisy zamiast pod???a? trudn? i chwalebn? drog? sequela Christi. Karierowiczostwo, indywidualizm, staranie si? o bycie raczej panami ni?? s??ugami, nepotyzm, przywi?zanie do pieni?dzy, mimo ??e nie s? patologiami spotykanymi wy???cznie po??r??d kleru czy te?? w chrze??cija??skim ??rodowisku, s? w nim niestety cz?sto obecne, dlatego nawr??cenie jest konieczne w przypadku wszystkich, zawsze i wsz?dzie.

 

A co powiedzia??by Ksi?dz Kardyna??, gdyby musia?? pokr??tce zdefiniowa?, czym jest ??dialog? dla papie??a Franciszka?

Spotkaniem z drugim cz??owiekiem jako bratem, a kiedy okoliczno??ci na to pozwalaj? ?? przytuleniem go i obj?ciem. To w??a??nie zrobi??, przyjmuj?c muzu??man??w. Jego obj?cie w tym pami?tnym dniu wydawa??o si? nie mie? ko??ca. Pos??uguje si? bardzo prostymi s??owami i ostatecznie jego spojrzenie ??dotyka? osob?. Nie tylko mi??o???, ale prawdziwa pasja do drugiego cz??owieka.

 

Co takiego Ksi?dz Kardyna?? zrozumia?? lepiej po tej podr????y, przygl?daj?c si? temu, w jaki spos??b Papie?? odnosi si? do rzeczywisto??ci pa??stw muzu??ma??skich?

Powiedzia??bym, ??e wielki szacunek oraz wielk? uwa??no???, wynikaj?ce, owszem, z bogactwa kulturowego, ze staro??ytnej historii, z chwalebnej cywilizacji, ale tak??e ze z??o??onej tera??niejszo??ci oraz powa??nego zagro??enia dla pokoju. Chodzi o niebezpieczn? sytuacj?, zw??aszcza dla chrze??cijan na Bliskim Wschodzie, kt??rych samo ??ycie na ziemiach ich ojc??w, w kolebce chrze??cija??stwa, jest zagro??one.

(przy wsp????pracy Roberta Fontolana)


Polska strona Ruchu CL   |   Kontakt z redakcją