Menu strony Strona główna Śladów
   
Ślady > Archiwum > 2016 > stycze?? / luty

Ślady, numer 1 / 2016 (stycze?? / luty)

Ko??ci????. Dialog

Co?? si? zmieni??o

Chrze??cijanie? ??Nasi sprzymierze??cy w zbawianiu ??wiata?. Ko??ci????? ??Potrafi sam podda? si? krytyce, jak ma??o kto?. W rocznic? og??oszenia deklaracji Nostra Aetate (oraz po wizycie Papie??a w rzymskiej synagodze) niekt??re deklaracje ??wiata ??ydowskiego wskazuj? na zaskakuj?ce zbli??enie. I wiele mog? nas nauczy?.

ks. Ignacio Carbajosa


To kwestia krok??w, kt??re zbli??aj?. Up??yn???o kilka tygodni od wizyty papie??a Franciszka w Wielkiej Synagodze w Rzymie. ??ydzi i chrze??cijanie ??musz? czu? si? bra?mi? ?? powiedzia?? Ojciec ??wi?ty, odwo??uj?c si? do s????w Jana Paw??a II: ??Wy jeste??cie naszymi starszymi bra?mi i siostrami w wierze?. Franciszek by?? trzecim papie??em, kt??ry uczyni?? ten krok. T? chazak?, wspomnian? przez naczelnego rabina Riccarda di Segni, to znaczy akt powt??rzony trzykrotnie, kt??ry w jurystycznej tradycji rabinistycznej staje si? sta??ym zwyczajem: ??Zdecydowanie jest to konkretny znak nowej ery? ?? skomentowa??.

Ale w dialogu wyznawc??w judaizmu z chrze??cijanami historyczne jest nie tylko spotkanie 17 stycznia w synagodze. W 15. rocznic? og??oszenia przez Sob??r Watyka??ski II deklaracji Nostra Aetate, wyznaczaj?cej zmian? stanowiska katolik??w wobec narodu ??ydowskiego, dochodz? z tego ??wiata bardzo istotne sygna??y. Jubileusz deklaracji soborowej nie ograniczy?? si? do jakiej?? uroczysto??ci w ??rodowisku ko??cielnym, ale dla znacz?cej liczby ??ydowskich autorytet??w religijnych sta?? si? donios??? okazj? do postawienia wa??nego kroku zbli??aj?cego ich do ??wiata chrze??cija??skiego w og??le, a zw??aszcza do Ko??cio??a katolickiego.

Pod koniec listopada ??ydowska wsp??lnota we Francji, ze swoim naczelnym rabinem, a kilka dni p????niej poka??na grupa rabin??w ortodoksyjnych z Izraela, Stan??w Zjednoczonych i Europy, upubliczni??y swoje o??wiadczenia, w kt??rych przyznaj?, ??e nadszed?? moment u??ci??ni?cia r?ki od 50 lat wyci?ganej do nich przez chrze??cijan oraz uczynienia kroku ku uznaniu chrze??cija??stwa jako drogi ??uzupe??niaj?cej i zbie??nej?.

B???dem by??oby przej??cie oboj?tnie obok tych dw??ch o??wiadcze??, kt??re pomimo r????nych tre??ci zgadzaj? si? w jednym zasadniczym punkcie i nie ograniczaj? si? tylko do og??lnej deklaracji. Zawieraj? one, w istocie, kilka stwierdze?? dotycz?cych chrze??cija??stwa i Ko??cio??a katolickiego, kt??re s? doprawdy czym?? nowym w ustach naszych braci ??yd??w.

Ortodoksyjni rabini posuwaj? si? jeszcze dalej, przyznaj?c, ??e ??chrze??cija??stwo nie jest przypadkiem ani b???dem, ale rezultatem Bo??ej woli i darem dla narod??w?; uznaj? tak??e ??zasadnicz? warto??? chrze??cija??stwa w obecnym czasie jako naszego sprzymierze??ca w zbawianiu ??wiata?. Konieczno??? tej wsp??lnej pracy zasadza si? na ??wiadomo??ci, ??e ??nikt z nas nie mo??e samodzielnie doprowadzi? do wype??nienia si? Bo??ej misji na tym ??wiecie?.

Ze swojej strony francuscy ??ydzi nazywaj? rocznic? Nostra Aetate ????wi?tym wezwaniem?, pocz?tkiem Jubileuszu braterstwa, pragn?c ??pojmowa? chrze??cija??stwo jako religi? naszych braci i si??str?.

 

Poruszeni wyznaniem mea culpa.Z tego wa??nego kroku postawionego przez ??ydowski ??wiat p??ynie dla nas kilka poucze?? dotycz?cych drogi Ko??cio??a katolickiego. Po pierwsze, pokazuje on p??odno??? stanowiska Soboru w sprawie obrony wolno??ci religijnej oraz otwarto??ci na religie niechrze??cija??skie, stanowiska, kt??re wywo??a??o sprzeciw w niekt??rych ??rodowiskach katolickich (pocz?wszy od kardyna??a Marcela Lefebvre). Pomimo tego, ??e trzeba by??o czeka? 50 lat ?? w czasie kt??rych ??ydowski ??wiat m??g?? si? przekona?, w jaki spos??b ta deklaracja uczyni??a p??odnymi ??wiadomo??? i dzia??ania Ko??cio??a ?? gest ??ydowskich autorytet??w uczy nas, ??e uznanie swojej winy i pro??ba o przebaczenie, bez proszenia o cokolwiek w zamian, wprowadzaj? nowo??? potrafi?c? zmieni? stare schematy.

Rzeczywi??cie w Nostra Aetate Ko??ci???? katolicki uznaje, ??e win? za ??mier? Chrystusa nie mog? by? obarczeni ??ani wszyscy bez r????nicy ??ydzi ??yj?cy w??wczas, ani ??ydzi dzisiejsi?. A nast?pnie przyznaje, ??e nie mo??na ??przedstawia? ??yd??w jako odrzuconych ani jako przekl?tych przez Boga? (cyt. za: www.religie.wiara.pl). Trzeba z b??lem uzna?, ??e przez wieki Ko??ci???? kierowa?? te oskar??enia pod adresem ??yd??w, a ponadto pozwoli??, by w ich konsekwencji byli poddawani represjom. U nas, w Hiszpanii, obok chwalebnych przyk??ad??w wsp????egzystencji, mia??y miejsce zas??uguj?ce na nagan? epizody, kt??re to potwierdzaj?.

To doprawdy zdumiewaj?ce, w jaki spos??b deklaracja francuskich ??yd??w wyp??ywa z poruszenia owym wyznaniem mea culpa Ko??cio??a: ??Ta przemiana nie jest tylko dla nas, ??yd??w, osi?gni?ciem szcz???liwej ??wiadomo??ci; ??wiadczy ona tak??e o niezwyk??ej zdolno??ci poddania si? krytyce?. Oczywi??cie uznanie swojej winy jest czym??, do czego nie jeste??my za bardzo dzisiaj przyzwyczajeni. Kiedy si? wydarza, zawsze odnosimy wra??enie, ??e stajemy wobec prawdziwego, ludzkiego stanowiska, a przez to zdolnego rodzi? cz??owiecze??stwo.

Druga nauka odnosz?ca si? do drogi Ko??cio??a odsy??a do konieczno??ci nieustannego konfrontowania si? z Pismem ??wi?tym, ??r??d??em porz?dkuj?cym nasze ??ycie. ??Od pocz?tku tak nie by??o?, mogliby??my powiedzie? o postawie chrze??cijan wobec ??yd??w, parafrazuj?c s??owa Jezusa (por. Mt 19, 8). Je??li by?? kto??, kto do??wiadczy?? w swoim ciele ca??ego b??lu z powodu odwr??cenia si? wi?kszo??ci ??yd??w od Chrystusa, by?? nim ??wi?ty Pawe??. Faryzeusz, ??ci??le przestrzegaj?cy prawa ??ydowskiego, prze??ladowca chrze??cijan, kt??ry w wyniku nawr??cenia zaczyna g??osi? Chrystusa ukrzy??owanego ?? ??zgorszenie dla ??yd??w? (1 Kor 1, 23), zostaje uwi?ziony i ponosi ??mier? za sprzeciwianie si? swoim dawnym wsp????wyznawcom. W rozdzia??ach 9 i 11 Listu do Rzymian, w kt??rych zatrzymuje si? nad odrzuceniem Izraela, nie dyszy nienawi??ci?, ale pragnie przenikn?? tajemnic? Bo??ego planu.

 

Wielka nowina.??W sercu swoim odczuwam wielki smutek i nieprzerwany b??l. Wola??bym bowiem sam by? pod kl?tw? [od???czony] od Chrystusa dla [zbawienia] braci moich, kt??rzy wed??ug cia??a s? moimi rodakami? (Rz 9, 2??3). Cierpienie Paw??a nie przeszkadza mu uzna?, ??e B??g nie odrzuci?? swojego ludu: ??ydzi, ??gdy chodzi o Ewangeli? ?? s? (??) nieprzyjaci????mi?, ??gdy jednak chodzi o wybranie, s? oni ?? ze wzgl?du na praojc??w ?? przedmiotem mi??o??ci. Bo dary ??aski i wezwanie Bo??e s? nieodwo??alne? (Rz 11, 28??29). A po to, by chrze??cijanie wywodz?cy si? z tradycji judaistycznej nie popadali w pych?, Pawe?? proponuje im obraz, kt??ry warto by??oby dzi?? doceni?: my, poganie, kt??rzy uznali??my Chrystusa, zostali??my wszczepieni, jak li??ciaste ga???zie, w zielone drzewo oliwne Izraela. Z tego drzewa oliwnego wiele ga???zek zosta??o obci?tych, z nadziej?, ??e tak??e one zostan? wszczepione, kiedy ca??a ludzko??? pojedna si? z Bogiem (por. Rz 11, 17??24).

Nowe spotkanie ??wiata ??ydowskiego ze ??wiatem chrze??cija??skim otwiera wielkie perspektywy. Stanowi, zgodnie z tym, co twierdz? francuscy ??ydzi, ??pierwszy krok i zaproszenie do uczynienia z dialogu mi?dzy wszystkimi religiami kamienia w?gielnego pojednanej i pogodzonej ludzko??ci?. W ??wiecie wstrz?sanym przemoc? to, ??e dawni przeciwnicy nie tylko zaczynaj? si? tolerowa?, ale uznaj? si? za braci, jest wielk? nowin?.

(Pierwsza wersja tego artyku??u ukaza??a si? po hiszpa??sku w dzienniku ??Abc?.)


Polska strona Ruchu CL   |   Kontakt z redakcją